CÂY DUỐI

Tên khác: Tên thường dùng: duối, snai, som po

Tên tiếng Trung: 鹊肾树

Tên khoa học:Streblus asper Lour.

Họ khoa học: Thuộc họ dâu tằm Moraceae.

Cây Ruối

Mô tả

Cây có thể cao tới4-8m, cành mang hoa gầy, lá hình trứng, dài 3-7cm, rộng 12-35mm, mép có răng cưa, cứng, nháp, không có lông. Hoa đực cái khác gốc, hoa đực họp thành đầu có cuống, đính phía dưới những cành ngắn, hoa cái mọc đơn độc trên một cuống. Quả thịt, màu vàng nhạt, to bằng hạt tiêu, hơi nổi lên giữa đài

Thu hái và chế biến

Ruối là một cây mọc rất phổ biến và được trồng ở khắp các tỉnh trong nước ta để làm hàng rào do có nhiều cành chằng chịt với nhau.

Người ta dùng lá, thân, rễ tươi và khô, thu hái gần như quang năm. Nhựa ruối cũng được dùng.

Thành phần hóa học

Trong nhựa mủ ruối có nhựa và một ít cao su. Trong nhựa ruối đã đông đặc. Tỷ lệ nhựa tới 76% và cao su là 23%.

Tác dụng dược lý

Một khảo sát (những đặc tính hoá học, những đặc tính dược lý và y học dân tộc ethnomédicales ) được xây dựng và những văn bảng nghiên cứu bổ sung và thay thế( Médecine Vol. 3 pp 217-222) đã tuyên bố rằng cây duối có những đặc tính :

– chống oxy hóa antioxydant

– chống dị ứng anti-allergique

– chống sốt rét antipaludiques

– chống ung thư anti-cancer

– những bệnh về bổ dưởng tim mạch maladies cardio-toniques

– và những đặc tính diệt côn trùng insecticides.

Vị thuốc ruối

Tính vị

Duối có vị đắng, chát, tính mát

Công dụng

Có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, thông huyết, cầm máu, sát trùng

Liều dùng

Sắc uống từ 12-20g

Tác dụng chữa bệnh của vị thuốc ruối

Chữa mụn nhọt sưng đau (chưa vỡ mủ): Nhựa duối tẩm vào giấy bản rồi dán vào mụn 3 giờ, ngày thay 2 lần.

Chữa bí tiểu, nước tiểu sẻn đỏ do nóng: Cành và rễ duối 20g, rửa sạch, thái mỏng cho vào ấm đổ 500ml nước, sắc còn 250ml nước, chia 3 lần uống trong ngày, 10 ngày 1 liệu trình. Có thể dùng bài thuốc sau: Vỏ rễ duối, rễ nhót, mỗi vị 20g, sao vàng. Đổ 750ml nước, sắc còn 300ml, chia 3 lần uống trong ngày. 10 ngày 1 liệu trình.

Nếu kèm theo đái buốt, đái đục: Vỏ rễ cây duối, rễ cây nhót rừng mỗi thứ 20g, (sao vàng), bạch mao căn 30g, râu ngô 30g, bông mã đề 30g, cỏ nhọ nồi 20g. Đổ 750ml nước, sắc còn 300ml, chia 3 lần uống trong ngày. 10 ngày 1 liệu trình.

Trị đau nhức răng do sâu răng: Vỏ cây duối 20g, thái mỏng, sắc lấy nước đăc ngậm.

Trị đau đầu, nhức hai bên thái dương, nhức trán do thay đổi thời tiết: Phết nhựa duối lên hai miếng giấy trắng, có đường kính 3cm, cho lên lớp nhựa một chút vôi tôi (bằng hạt đỗ xanh), trộn đều vôi vào nhựa, rồi dán hai miếng giấy đó vào hai bên thái dương. Cũng làm tương tự với một miếng giấy có đường kính 1cm, dán vào huyệt ấn đường (điểm giữa hai đầu lông mày). Ngày làm 1 – 2 lần. Có tác dụng giảm đau rõ rệt.

Ngoài ra, một số địa phương bà con còn dùng lá duối sao vàng chữa băng huyết, kiết lỵ và làm thuốc lợi sữa.